© Roelf Holtrop (teksten en recepten) & Hans Morren (fotografie en vormgeving)

het eten van de Romeinse legionair

De successen van het Romeinse leger zijn ten dele te herleiden tot wat de legionairs in hun ransel hadden.

Op de zuil van Trajanus op het Forum Romanun is te zien hoe Romeinse legionairs hun proviand en

kookgerei in leren buidels aan een stok over de linker schouder dragen. De moraal in het leger moest

dagelijks weer gesterkt worden door een voedzame maaltijd. Het kostte de legerleiding niet zelden hoofdbrekens om de dagelijkse aanwezigheid van voldoende proviand voor de manschappen te

waarborgen. De kosten voor verpleging werden van het uit te keren soldij van de legionair afgetrokken.

 

De basis voor het soldateneten vormde graan, vlees (meestal in de vorm van ham), kaas, wijnazijn, veel

groente en peulvruchten zoals linzen. Een legionair ontving zijn rantsoen niet in toebereide vorm. Zelfs

het graan werd ongemalen uitgedeeld. Er waren nog geen garnizoenskeukens of kantines. De soldaten kookten hun potje, samen met kameraden van hun contubenium, bij een vuurplaats in de buurt van de

wal van het kampement. Een soldaat nuttigde per dag twee maaltijden, een ontbijt (prandium) en in de

namiddag een hoofdmaaltijd (cena).  Van het graan maakte men brood (panis militaris) of een soort pap.

Er bestaat een tamelijk hardnekkige mythe dat de Romeinse soldaten met name vegetarisch geleefd

zouden hebben. Dit berust op een foute interpretatie van een tekst van een geschiedschrijver waaruit

men opmaakte dat de Romeinse soldaten gedwongen werden zich overwegend met vlees te voeden.

Ook  de jacht diende als voedselbron. Zo schoot men op hert, eland, beer, wolf en auerochse (oerrund). Daarnaast waren de soldaten ook bekend met visserij.

Uit botvondsten rond legerkampen kan het eetpatroon van de soldaten deels gereconstrueerd worden. Waarschijnlijk aten de legionairs meer rundvlees dan varkensvlees. Het rundleer konden ze ook op allerlei manieren gebruiken. Ook schaap en geit, die bijvoorbeeld in Engeland door de bevolking als weidevee werden gehouden, stonden voor de Romeinse soldaat op het menu. Ook uit de verlangens die legionairs

op kleischerven (ostraka) neer kerfden komen we het één en ander aan de weet over de eetgewoonten

van een garnizoen. Zo verzocht men om graan of brood, groetes zoals ui, rettich en kool, of producten als

olie, gezouten vis, wijn en vlees.

 

 

 

Aspergepuntje

 

Boek: Zo oud als de weg naar Rome

Filmmateriaal: Kodak Ektachrome 4x5" / 2006

 

Oplage 99 stuks, genummerd en gesigneerd

 

Fine Art print op:

Hahnemühle Photo Rag Baryta 315 grams

 

Verkrijgbaar in twee formaten:

Foto 30x37,5 cm / papier 40x50 cm / € 375,–

Foto 40x50 cm   / papier 60x80 cm / € 475,–

 

 

 

 

 

Formaten / sizes